MUDANYA Gazetesi | www.mudanyagazetesi.com
Mudanya'da iz bırakanlar (16)

KURTULUŞ SAVAŞI YILLARINDA VE 'MÜTAREKE' GÜNLERİNDE 'KUVÂ-Yİ MİLLİYECİ' BİR HAKİM (MUSANTİK/SORGU HAKİMİ) OLAN ABDULLAH GALİP TOKÇA

 

Abdullah Galip Tokça; Kurtuluş Savaşı yıllarında ve 'Mütareke Günleri'nde Mudanya'da Bidayet Mahkemesi Mustantik'i (sorgu hakimi) olarak görev yapan 'Kuvâ-yi Milliyeci' yurtsever bir zattır. 19. yüzyılın sonlarında doğmuş olup evleri Tekke-i Cedit Camii'nin (Hal Camisi) arkasında geçen Eski Su Sokağı'nda, caminin bitişiğindeydi.

 

Kurtuluş Savaşı günlerinde; tarih tarih, gün gün, saat saat tuttuğu günlüklerini; 'İKİ MÜTAREKE ARASINDA  / MUDANYA'NIN TARİHİ HATIRALARI' adıyla 1959 yılında 32 sayfalık bir kitapçık yayınlayarak Mudanya'nın yakın tarihine ışık tutan değerli bir insandır. O yılları yaşamış bir gözlemci tanık olarak adeta olaylara damgasını vurmuştur.

Araştırmacı yazar Yılmaz Akkılıç, onun tutmuş olduğu bu anılarını 2008 yılında 'Savaşın Sona Erdirildiği Kent Mudanya' / A. Galip Tokça'nın İki Mütareke Arasında MUDANYA HATIRALARI' adıyla hazırladığı kitabına almıştır.

Abdullah Galip Tokça; Kurtuluş Savaşı yıllarında ve 'Mütareke Günleri'nde Mudanya'da Bidayet Mahkemesi Mustantik'i (sorgu hakimi) olarak görev yapan 'Kuvâ-yi Milliyeci' yurtsever bir zattır.

Galip Tokça evliydi. Üçü erkek ikisi kız olmak üzere 5 çocuk sahibiydi. Büyük oğlu Orhan ile küçük oğlu Turhan yüksekokul/üniversite mezunuydular. Ortanca oğlu bir süre taksi şoförlüğü yapmıştır.

XIX. yüzyılın sonlarında doğmuştur. Evleri Tekke-i Cedit Camii'nin (Hal Camisi) hemen doğusundan geçen Eski Su Sokak'ında, cami avlusunun bitişiğindeydi. Söz konusu ev yıllar önce, bu sokakta bıçakçılık/testerecilik yapan İsmail Hakkı Bayram ailesi tarafından satın alınmış ancak bir süre sonra Mudanya Belediyesi burayı kamulaştırmıştır. Son yıllarda bu bina Bursa Büyükşehir Belediyesi'nin mülkiyetine geçmiştir. Şimdi de; 'Eğitim ve Kültür Merkezi' olarak kullanılmak üzere Mudanya Müftülüğü'ne bırakılmıştır.

*

Şükrü Çavuş'un şehit edildiği günkü İngiliz çıkarmasını şöyle anlatıyordu:

...25.06.1920 günü İngiliz torpidoları yine asker çıkarıyorlardı. Bu seferki çıkarma hareketleri daha ciddi idi. Arnavutköy'e, Hükümet Dairesi çevresine ve iskeleye müfrezeler çıkarmış; Rumlar'ın gösterdiği 'Kuvâ-yi Milliye' önderlerinden Karpuzoğlu Abdi Bey adlı kimseyi alıp hapsetmişlerdi...

Yunan işgalini de şu şekilde anlatıyordu:

...İşgal ne denli ağır bir felaketse kurtuluş da o denli tatlı bir mutluluktur. Bursa'dan Mudanya'ya gelmiştim ki; iki gün sonra Yunan Kuvvetleri Tirilye ve Siği (Kumyaka) üzerinden Mudanya'ya girdi ve bütün Rum halkı tarafından coşkun gösterilerle karşılandı.

Bu durumlara isyan eden Kaymakam Asaf Bey; bir gün memurları toplayarak şunları söylemiştir:

...Bu hal böyle devam ederse, ben şahsen tahammül edemeyeceğim ve kaçacağım...

Turgut Özakman'ın yazmış olduğu 'Şu Çılgın Türkler' adlı yapıtta Tokça ile ilgili şöyle bir tanımlama yer alıyor:

 ...Dini bütün bir Müslümandı. Çok önemli bir engel yoksa 'Cuma Namazı'nı kaçırmazdı. Abdestini aldı. İçinden, milletine sabır vermesi, memleketi esenliğe çıkarması, orduya zafer nasip etmesi için, Allah'a dua ede ede camiye girdi. Ortalarda bir yer bulup oturdu. Kimsenin neşesi yoktu. Her gün köylerden, Yunanlıların yaptıkları rezaletlerle ilgili haberler geliyordu. Birtakım vurdumduymazlar dışında halk azap içindeydi...

Cami hocası vaazının başında şöyle dedi:

 ...Ey Müslümanlar!.Neden mağlup olduk? Çünkü Allah'a kulluk görevimizi ihmal etmeye başlamıştık. Bu işgalciler hiç şüphe yok ki dini görevlerini ihmal edenleri, dinsizleri terbiye için 'Cenab-ı Hak' tarafından yollandı. Camilerimiz, mecidlerimiz şimdi bu işgal sayesinde doluyor. Bu nimetin kadrini bilelim...

  1. Galip Bey'in midesi bulandı. Toparlanıp camiden çıktı. Kendi kendine söylendi: "... Keşke kalkıp itiraz etseydim. Böyle düşünmenin Müslümanlığa uymadığını, Allah'a saygısızlık olduğunu söyleseydim diye pişmanlık duydu ama artık çıkmıştı.

Üzüntü içinde evine döndü. Hacı Osman Efendi adlı bir hoca ise camideki vaazında: Gücümüz az olsa da Allah'ın ianetiyle bu savaşı biz kazanacağız demiştir. Mustafa Kemal yanlısı bir tavır içinde olan Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi'nin fetvasının altına da imzasını atmıştır.

Mudanya'nın Yunan işgali sırasındaki anılarından biri de şöyle:

Birtakım zavallı köylüler çete denilerek her türlü işkencelerle hapsediliyor veya esir diye Yunanistan'a gönderiliyorlardı. Memurlara kötü davranılıyordu. Devlet gelirlerine el konmuştu. Bursa'ya padişahçı daha doğrusu Yunancı bir vali gelmişti. 

Üst paragraflardan birinde adı geçen İ. Hakkı Bayram (d. 1937); Tokça'yı yakından tanıdığını; beyefendi, kibar bir insan olduğundan söz ederek vefatını şöyle anlattı:

Bir gün elindeki bastonuna dayana dayana, beli eğrilmiş vaziyette zar zor yürüyerek bizim evin önünden geçti. Zayıflamış, sanki küçülmüş gibi görünüyordu. 5-10 dakika sonra birileri, 'Tokça öldü' diye seslendi. Böyle bir olay yaşadım. Vefat ettiğinde sanırım yaşı, 80 dolayındaydı. Kızlarından biri benim sınıf arkadaşımdı. Sessiz, konuşmayı sevmeyen bir yapıdaydı. O'nun aramızda güzel bir lakabı vardı. Bu gün için çocuklarının herbiri bir tarafa dağılmıştır.

 

Haftaya: Yunan işgali yılları Kaymakamı Zeynel Abidin Özmen







Aktüel  KATEGORiSiNDEN HABERLER

Haluk Levent'ten Mudanya'yı örnek gösteren paylaşım

Haluk Levent'ten Mudanya'yı örnek gösteren paylaşım AHBAP Derneği'nin kurucusu sanatçı Haluk Levent, Antalya'nın Kaş ilçesinde meydana gelen orman yangını ardı...

Kaymakam Sözer, bayramda çocukları unutmadı

Kaymakam Sözer, bayramda çocukları unutmadı Mudanya Kaymakamı Faik Oktay Sözer, Ramazan ayı boyunca ve milli bayramlarda yaptığı ziyaretlerle yalnız bırakmadığ...

Kadın muhtar mahallesiyle sosyal mesafeli bayramlaştı

Kadın muhtar mahallesiyle sosyal mesafeli bayramlaştı Mudanya'nın en kalabalık mahallelerinden olan Halitpaşa'nın kadın muhtarı Selma Yarar, Ramazan Bayramı’nın ...

Kaymakam Sözer, İstiklal Marşı'nı gençlerle okudu

Kaymakam Sözer, İstiklal Marşı'nı gençlerle okudu Mudanya Kaymakamı Faik Oktay Sözer, Mustafa Kemal Atatürk'ün inanç ve kararlılığıyla milletimizin yeniden doğuş...

Evlerden 19 Mayıs coşkusu

Evlerden 19 Mayıs coşkusu Atatürk'ün 19 Mayıs 1919'da Samsun'a adım atarak başlattığı Milli Mücadele'nin 101. yıldönümünde va...

19 Mayıs sosyal mesafeli ve maskeli kutlandı

19 Mayıs sosyal mesafeli ve maskeli kutlandı Mudanya'da Mustafa Kemal Atatürk’ün Samsun’a çıkışının 101. yıldönümü ve 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Sp...

Milli Mücadele 101 yaşında

Milli Mücadele 101 yaşında 19 Mayıs 2020 Salı günü saat 19.19’da tüm Mudanyalılar, 1919 ruhunu yaşatmak adına; evlerinin pencerelerinden, balk...

Esnaf komşuluklarına da mesafe engel olamadı

Esnaf komşuluklarına da mesafe engel olamadı Mudanya'da yıllardır kapı komşu olan esnaflar, koronavirüs tedbirleri kapsamında işyerlerinden bir süre uzak ka...

Romanlardan hayırseverlere bayram çağrısı

Romanlardan hayırseverlere bayram çağrısı Bursa Roman Eğitim Gönüllüleri Derneği Başkanı Zeki Servili, yaklaşan Ramazan Bayramı'nda Roman çocuklara bayra...
Efraim Pala Efraim Pala
Eski Bursa Asfaltı ıslah edilmeli!
Metin Aytürk Metin Aytürk
Pazvant, Ases ve Bekçi
Perihan Dirican Perihan Dirican
Beterin beteri var
Mehmet Aktoprak Mehmet Aktoprak
Zehir solumak istemiyoruz!
Tevhide Türken Tevhide Türken
Görmediğim şeye inanmam
Yavuz Gerçekçi Yavuz Gerçekçi
Başı H, sonu T!
Ömür Tantekin Ömür Tantekin
Fitneye susmak fitnedir
WhatsApp İhbar Hattı WhatsApp İhbar Hattı
Mudanya Müzeler Kenti olmalıdır
Metin Sezgin Metin Sezgin
Hoşgeldin Halaskarım! (3)
Yaşar Kılıç Yaşar Kılıç
Kaptan zeytin alınırsa ne olur?
Kaan Tuğracı Kaan Tuğracı
Yavuz Bey oğluma..!
Yavuz Başar Yavuz Başar
Aferin Milli Takım'a
Emin Küçük Emin Küçük
Kağıt fatura düzenlemede kapsam daralıyor
Volkan Biçer Volkan Biçer
Canım kasko

Tüm fotoğraflar

MUDANYA Gazetesi - 21/05/2020

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 14/05/2020

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 07/05/2020

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 30/04/2020

MUDANYA Gazetesi -

İMSAKİYE 2020

İMSAKİYE 2020

MUDANYA Gazetesi - 23/04/2020

MUDANYA Gazetesi -

HAVA DURUMU

Tüm videolar

Kılıçdaroğlu Mudanya'da temel attı

Kılıçdaroğlu Mudan

MUDANYA GÜZELLEMESİ - İki Elin Sesiyle Mudanya Şarkıları

MUDANYA GÜZELLEMES

BUDO'da bomba ihbarı asılsız çıktı

BUDO'da bomba

CHP’lilerden Büyükşehir’e sessiz protesto

CHP’lilerden Büyük

60 yıllık Mudanya İskelesi Büyükşehir'in oldu

60 yıllık Mudanya

Mudanyalı gazeteciler Bulgaristan'da

Mudanyalı gazeteci