MUDANYA Gazetesi | www.mudanyagazetesi.com
Mudanya'da iz bırakanlar (21)

Mudanya Mütarekesi'nin (Ateşkes) Antlaşması'nın Baş Temsilcisi MUSTAFA İSMET İNÖNÜ

Kurtuluş Savaşı sırasında I. ve II. İnönü savaşlarında Yunan kuvvetlerini Eskişehir yakınlarında durduran, 'Mudanya Mütarekesi' ile Lozan Antlaşması'nda baş delege olarak başarılı görevler yapan değerli bir komutan ve devlet adamıdır.

 

Milli bir kahramandır. 1884'te, Malatyalı Kürümoğulları sülalesinden Cevriye Hanım-Reşit Efendi'nin (Temelli) ikinci çocuğu olarak İzmir'de dünyaya gelmiştir. Eşinin adı Mevhibe'dir. Erdal, Ömer ve Özden adlarında çocukları olmuştur.

Sivas'ta bir mahalle mektebinde okula başladı. Ardından buradaki 'Rüştüye'yi bitirdi ve kaydolduğu aynı yerdeki 'Mülkiye İdadisi'nin 1. sınıfının sonlarında memur olan babasının İstanbul'a atanması ile buradan ayrıldı. İdadi'nin 2. ve 3. sınıflarını İstanbul'daki Kara Harp Okulu'nun 'lise' kısmında okudu. 1901'de İstanbul'daki Mühendishane-i Berri Hümayun'a (Kara Harp Okulu) girdi. 1903'te burayı bitirince Topçu Teğmeni olarak vazifeye başladı. II. Ordu'nun 8. Alayı'nda Bölük Kumandanlığı yaptı. 1906'da 'Erkan-ı Harbiye'yi bitirdi. 1907'de Selânik'te kurulmuş olan 'İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne dahil oldu. 1908'de 'kolağası' (yüzbaşı) rütbesi aldı. 1909'da '31 Mart Gerici Ayaklanması'nın bastırılmasında görev yaptı. 1910-1913 yılları arasında Yemen Cephesi'nde bulundu. I. Dünya Savaşı sırasında Kafkas Cephesi'nde görev yaptı. Osmanlı Dönemi'nde Albay, Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet'in ilk yıllarında 'Ferik' (General) rütbelerini kazandı. 

Kurtuluş Savaşı sırasında I. ve II. İnönü savaşlarında Yunan kuvvetlerini Eskişehir yakınlarında durduran, 'Mudanya Mütarekesi' ile Lozan Antlaşması'nda baş delege olarak başarılı görevler yapan değerli bir komutan ve devlet adamıdır. T.C.nin Başbakanlığı'nda ve Cumhurbaşkanlığı'nda bulunmuş vatana ve millete çok değerli hizmetlerde bulunmuştur. M. Kemal Atatürk'ün en yakınında bulunan sayılı kimseler arasındadır.

İngilizler'in kışkırtmasıyla Anadolu'yu işgal etmek üzere 15 Mayıs 1919 günü İzmir'den karaya çıkan Yunan orduları Ankara-Polatlı yakınlarına değin ilerlediler ve üç yıl süreyle buralardada kaldılar. Gerçekte İngilizler'le savaştığımızı söylemek yanlış olmasa gerek diye düşünüyoruz! 26 Ağustos 1922 günü Türk ordusunun Afyon-Kocatepe'den başlayan 'Büyük Taarruz'uyla geri püskürtülüp Ege'ye doğru kovalanmaya başlandı. Yunan Hükümeti cephedeki yenilginin büyük bir bozguna uğradığını ancak 1 Eylül günü öğrenebilmiştir. O tarihte TBMM Hükümeti'ne 'Mütareke' çağrısında bulundular. Görüşmeler 3 Ekim 1922 tarihinde başlayarak 11 Ekim'e değin sürmüştür. Ankara Hükümeti'ni Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa temsil etmiştir. Fevzi Paşa ve Refet Paşa görüşmeler boyunca Mudanya'da bulunarak danışmanlık görevinde bulundular.

İngiltere'yi General Harington, Fransa'yı General Charpy ve İtalya'yı da General Monbelli temsil etmişlerdir. Yunanistan General Mazarakis ile Albay Sariyanis'i görevlendirdi ancak bunlar görüşmelere katılmadılar. Durumu, denizdeki bir İngiliz gemisinden takip ettiler.

3 Ekim'de başlayan görüşmeler çok çetin geçmiştir. Doğu Trakya'nın ve Boğazlar'ın Türkiye'ye geri verilmesinin istenmesi, görüşmelerin sık sık sekteye uğramasına neden olmuştur. İtilaf Devletleri ile tartışılan konular 11 Ekim sabahı saat 06.00 civarında antlaşmayla sonuçlandı ve imza törenine geçildi. Antlaşmanın üç gün sonra yürürlüğe girmesi kararlaştırıldı. Yunan ordusunun işgalindeki Edirne ile birlikte bütün Trakya tek kurşun bile sıkılmadan geri alınmıştı. Boğazları kontrol altında tutan İngilizlerle başa baş, dişe diş tartışmalar yaşanmış, birkaç kez karşılıklı görüşmelerde bulunulmuş ve sonunda boğazların TBMM Hükümeti'ne bırakılıp ortak bir komisyon tarafından idare edilerek bu  sorununun daha sonra yeniden incelenmesi kararlaştırılmıştır. İngilizler bu şekildeki tavırlarıyla, TBMM Hükümeti'ni de dolaylı olarak tanımış oluyorlardı.

İNÖNÜ ANLATIYOR

İsmet İnönü Mütareke ile ilgili bir konuşmasında şunları anlatıyordu:

 Muharebe neticesinde yenilen ve bizimle ateşkes yapmak mecburiyetinde olan Yunanlılar'dı ama karşımıza çıkan, müzakerede bulunanlar müttefiklerdi. Konferans'a ben başkanlık yapıyordum. Müttefikler adına müzakereyi General Harington idare ediyordu. Ben mücadeleyi onunla yapıyordum çünkü en kabiliyetlisi o görünüyordu. General Harington; bana sık sık sulh yapmaktan başka birşey düşünmediğini  söylerdi ve beni inandırmaya çalışırdı. Çünkü biz İngilizler'in hiçbir sözüne ve hallerine inanmayan bir ruh haleti içine girdik. Konferans böyle bitti.

HARRINGTON, İSMET PAŞA'YI ANLATIYOR

İngiliz General Harington İsmet Paşa'yı anlatıyor:

Görünüşte ufak tefek bir insandı. Bundan başka bir eksikliği yoksa, çok da ağır işitiyordu. Bizimle ilişkilerinde çok inatçı görünüyordu. Ama ayrıntı konusunda bir üstattı. Her satırı çok dikkatle okur sonra birkaç dakika düşünür ve ardından fikrini söylerdi. Heyecanlandığını hiç belli etmezdi.

1937 yılındaki Mütareke kutlamalarında Mudanya'ya gelen İsmet İnönü şunları söylemiştir:

 Mudanya Mütarekesi'nin en önemli özelliği, tek kurşun atmadan büyük bir toprak parçası Trakya'nın bize teslim edilmesi ve Boğazlar Bölgesi'nin bizim yönetimimize terk edilmiş olmasıdır. Son birkaç asırlık tarihimizde bir kurşun atılmadan kazandığımız tek zaferdir. 

*

Ateşkes görüşmelerinin yapıldığı bina günümüzde Kültür Bakanlığı'na bağlı bir müzedir. Bu binanın tam karşısında da içinde, İsmet İnönü'nün Heykeli'nin de bulunduğu 'Mütareke Parkı' bulunmaktadır.

1. Dünya Savaşı'na Türkiye'yi sokmayarak muhtemel bir felaketi önlemiştir. 25 Aralık 1973'te Ankara'da vefat etmiştir. Anıtkabir'in bulunduğu alanda, M. Kemal Atatürk'ün yanıbaşına defnedilmiştir.

 

Mütareke Evi Müzesi:

Mudanya'da Mütareke Meydanı'nın deniz tarafında 1845 yılında ahşaptan inşa edilmiş bembeyaz boyalı güzel, görkemli bir yapıdır. Bodrum üzeri iki katlıdır. 13 odası vardır. XIX. yüzyıl sonlarından, Kurtuluş Savaşı yıllarına değin binanın sahibi Rum asıllı Aleksandros (Aleks) Gaytanov adında bir kimsedir. Bu şahıs XX. yüzyıl başlarından itibaren buradan Rusya'ya zeytin, zeytinyağı, tütün gibi tarım ürünleri satıp karşılığında oradan gazyağı getirip burada pazarlayan bir tüccardır. Kardeşi Yorgo ,Mudanya Belediye Başkanlığı yapmış biridir.

Daha önce bu konakta kiracı olarak oturan, hayırsever işadamı Mehmet Hayri İpar, Mütareke'den sonra burayı son sahibi Kerim Bey'den satın alarak müze ev haline getirip Mudanya Belediyesi'ne devretmiştir.

Dağıtılan eşyalar parası karşılığında toplatılmış ve buraya konmuştur. Bunların arasında İnönü'nün sinirlenip de 'Gerekirse yine savaşırız' diyerek yumruğunu vurarak kırdığı mermer masa da vardı. Daha sonraları duvarlarına o günü yansıtan fotoğraflar konmuştur. Bazı yerlerden getirilen vatan toprakları da burada muhafaza altına alınmıştır. Son dönemde müzakerelere katılan baş delegelerin mumya heykelleri yapılarak salonun uygun yerine yerleştirilmiştir.

1959 yılında 'Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü'ne verilmiştir.

İsmet Paşa kararlı tavırları ile İtilaf Devletleri'nin temsilcilerine burada büyük bir ders vermiştir. Müze, şimdilerde ise Kültür Bakanlığı'na bağlı olarak hizmet sunmaktadır.

 

Haftaya: ABD'li gazeteci Ernest Hemingway'in Mudanya ile ilgili anısı







Aktüel  KATEGORiSiNDEN HABERLER

Haluk Levent'ten Mudanya'yı örnek gösteren paylaşım

Haluk Levent'ten Mudanya'yı örnek gösteren paylaşım AHBAP Derneği'nin kurucusu sanatçı Haluk Levent, Antalya'nın Kaş ilçesinde meydana gelen orman yangını ardı...

Kaymakam Sözer, bayramda çocukları unutmadı

Kaymakam Sözer, bayramda çocukları unutmadı Mudanya Kaymakamı Faik Oktay Sözer, Ramazan ayı boyunca ve milli bayramlarda yaptığı ziyaretlerle yalnız bırakmadığ...

Kadın muhtar mahallesiyle sosyal mesafeli bayramlaştı

Kadın muhtar mahallesiyle sosyal mesafeli bayramlaştı Mudanya'nın en kalabalık mahallelerinden olan Halitpaşa'nın kadın muhtarı Selma Yarar, Ramazan Bayramı’nın ...

Kaymakam Sözer, İstiklal Marşı'nı gençlerle okudu

Kaymakam Sözer, İstiklal Marşı'nı gençlerle okudu Mudanya Kaymakamı Faik Oktay Sözer, Mustafa Kemal Atatürk'ün inanç ve kararlılığıyla milletimizin yeniden doğuş...

Evlerden 19 Mayıs coşkusu

Evlerden 19 Mayıs coşkusu Atatürk'ün 19 Mayıs 1919'da Samsun'a adım atarak başlattığı Milli Mücadele'nin 101. yıldönümünde va...

19 Mayıs sosyal mesafeli ve maskeli kutlandı

19 Mayıs sosyal mesafeli ve maskeli kutlandı Mudanya'da Mustafa Kemal Atatürk’ün Samsun’a çıkışının 101. yıldönümü ve 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Sp...

Milli Mücadele 101 yaşında

Milli Mücadele 101 yaşında 19 Mayıs 2020 Salı günü saat 19.19’da tüm Mudanyalılar, 1919 ruhunu yaşatmak adına; evlerinin pencerelerinden, balk...

Esnaf komşuluklarına da mesafe engel olamadı

Esnaf komşuluklarına da mesafe engel olamadı Mudanya'da yıllardır kapı komşu olan esnaflar, koronavirüs tedbirleri kapsamında işyerlerinden bir süre uzak ka...

Romanlardan hayırseverlere bayram çağrısı

Romanlardan hayırseverlere bayram çağrısı Bursa Roman Eğitim Gönüllüleri Derneği Başkanı Zeki Servili, yaklaşan Ramazan Bayramı'nda Roman çocuklara bayra...
Efraim Pala Efraim Pala
Eski Bursa Asfaltı ıslah edilmeli!
Metin Aytürk Metin Aytürk
Pazvant, Ases ve Bekçi
Perihan Dirican Perihan Dirican
Beterin beteri var
Mehmet Aktoprak Mehmet Aktoprak
Zehir solumak istemiyoruz!
Tevhide Türken Tevhide Türken
Görmediğim şeye inanmam
Yavuz Gerçekçi Yavuz Gerçekçi
Başı H, sonu T!
Ömür Tantekin Ömür Tantekin
Fitneye susmak fitnedir
WhatsApp İhbar Hattı WhatsApp İhbar Hattı
Mudanya Müzeler Kenti olmalıdır
Metin Sezgin Metin Sezgin
Hoşgeldin Halaskarım! (3)
Yaşar Kılıç Yaşar Kılıç
Kaptan zeytin alınırsa ne olur?
Kaan Tuğracı Kaan Tuğracı
Yavuz Bey oğluma..!
Yavuz Başar Yavuz Başar
Aferin Milli Takım'a
Emin Küçük Emin Küçük
Kağıt fatura düzenlemede kapsam daralıyor
Volkan Biçer Volkan Biçer
Canım kasko

Tüm fotoğraflar

MUDANYA Gazetesi - 21/05/2020

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 14/05/2020

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 07/05/2020

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 30/04/2020

MUDANYA Gazetesi -

İMSAKİYE 2020

İMSAKİYE 2020

MUDANYA Gazetesi - 23/04/2020

MUDANYA Gazetesi -

HAVA DURUMU

Tüm videolar

Kılıçdaroğlu Mudanya'da temel attı

Kılıçdaroğlu Mudan

MUDANYA GÜZELLEMESİ - İki Elin Sesiyle Mudanya Şarkıları

MUDANYA GÜZELLEMES

BUDO'da bomba ihbarı asılsız çıktı

BUDO'da bomba

CHP’lilerden Büyükşehir’e sessiz protesto

CHP’lilerden Büyük

60 yıllık Mudanya İskelesi Büyükşehir'in oldu

60 yıllık Mudanya

Mudanyalı gazeteciler Bulgaristan'da

Mudanyalı gazeteci