MUDANYA Gazetesi | www.mudanyagazetesi.com
Mudanya'da iz bırakanlar (23)

RUM NİKOLA FARDİS DOĞDUĞU TOPRAKLARI ANLATIYOR...

1922 yılında Yunanistan'a göç eden Nikola Fardis'in; bizzat kendisinin de içinde yaşadığı XIX. yy.ın ikinci yarısının son dönemleri ile Kurtuluş Savaşı öncesindeki Mudanya'nın ekonomik durumunu anlatan, 1931'de yazmış olduğu kitabından tercüme ederek önemli gördüğü bölümleri 'MUDANYA Gazetesi'nde yayınlayan Emekli Öğretmen Ali Pekman'ın söz konusu ilginç ve değerli yazısını bu diziye koymayı uygun bulduk. Burada anlatılanların Mudanya tarihi, ekonomisi, sosyal yaşantısı açısından çok değer taşıdığnı vurgulamak isteriz.

Kitabın yazarı Nikola Fardis, 1931 yılında Mudanya’ya gelmiş ve aynı yıl söz konusu eserini yazmıştır. Kitapta, eski Rumca (Helen/Yunan) ve Latince sözcükler çok geçmektedir. O nedenle okunması bizim Osmanlıca gibi biraz zordur. İçeriğinde 19. Yüzyıl ile 20. Yüzyıl başlarındaki Mudanya’nın ekonomik, sosyal ve kültürel yaşamı yer almaktadır. Bu bilgilerin bir bölümü değişik yazarların yazılarından ve kitaplarından derlenmiştir. Kitabın ikinci baskısı 1990’lı yılların sonlarında yapılmıştır.

 

 “Mudanya, çok verimli ve hareketli bir tarım merkeziydi. Çeşitli ürünler yanında, önemli miktarlarda zeytin, üzüm ve koza üretimi vardı. Zeytin üretimi bir yıl çok bir yıl az olmak üzere 10 – 15 milyon okkalık (1 okka yaklaşık 1300 gr.) bir miktara ulaşıyordu. Genelde üretilen zeytinin yüzde 25'i yağlık, yüzde 75'i kaplık oluyordu.

Üzüm üretimi de önemli miktarlardaydı. Mudanya merkezinde 600000 okka, Mesopolis (Aydınpınar) 500000 okka, Neohori (Güzelyalı / Burgaz) 250000 okka, Dereköy'de (Potamia) 200000 okka, Yeoryeli (Yörükali) 400000 okka, Çepni'de 200000 okka idi.

Koza üretimi ilçenin büyük bir geçim kaynağı idi. Mudanya merkezindeki koza üretimi 30000 okkaya ulaşıyordu. Bunun yanında Bandırma, Erdek ve İzmit'ten gelen kozaların ticareti de Mudanya'da yapıldığı için koza alım-satım miktarı 250000 okkayı buluyordu.

Mudanya, önemli bir transit merkeziydi. Limanı ve özellikle de tren yolu çok işlekti. Doğal liman olmaması bir dezavantajdı. Bu durumda poyraza karşı bir dalgakıran düşünülmüş, ayrıca da tren yolunun Bozüyük'e bağlanması istenmiş fakat bu iki proje de başarılamamıştı.

İlçede üretilen ürünler yanında çevre il ve ilçelerden gelen buğday, mısır, ayçiçeği, yulaf, soğan vb. ürünler Mudanya'dan özellikle İstanbul ve Karadeniz'e gönderiliyordu. İç ticaretin yanında zeytin, zeytinyağı, şarap, rakı, koza, sirke, yumurta gibi ürünler özellikle Romanya. Rusya ve Bulgaristan'a ihraç ediliyordu.

Deniz nakliyatı genelde Siği ve Tirilyeli kaptanlara ait teknelerle yapılıyordu. Fakat 1860'tan sonra Mudanyalı Dimitrios Gaytanov buharlı ve yelkenle iki gemi alınca küçük tekne sahipleri işlerini önemli miktarda kaybettiler.

Koza ve ipekçilik ilçenin önemli bir gelir kaynağıydı. Devlet; 1830'da örnek bir koza işleme fabrikası kurmuştu. Rumlar'a ve Fransız 'Roche' firmasına ait fabrikaların yanında Tosun Ağa isimli Türk'e ait de bir koza işleme fabrikası vardı.

Zeytin üretimi dönemlerinde, 15 yağ fabrikası çalışıyordu. Bunların içinde buharla çalışan presli otomatik zeytinyağı imalathanesi de vardı. Fakat yine de ipekçilik sanayi olarak ilçedeki en önemli sektördü. 6 büyük fabrikaya sahip bu sektörde çalışan personel sayısı 700'den fazla idi. Ve kadın erkek olarak neredeyse hepsi Rum'du. İlçe içinden bu kadar işçi bulunamadığından Palladari (Gündoğdu), Eligmi (Kurşunlu), Mesopolis (Aydınpınar) Siği (Kumyaka) ve Tirilye'den de 100'den fazla işçi geliyor ve fabrikalar tüm sene boyunca çalışıyorlardı.”

*

Yazar, mübadeleden sonra 1931 yılında doğup büyüdüğü bu kasabaya gezmeye gelir. Bazı imalathanelerin, ticarethanelerin kapandığını, dolayısıyla da ekonomik ve sosyal yaşamın gerilediğini görünce üzülmüştür. Bunun nedenleri konusunda kitabında bazı eleştiriler de bulunmaktadır.

Bu kitabın Mudanya Belediyesi tarafından Rumca’dan Türkçe’ye tercüme ettirilerek bastırılması uygun olur kanaatindeyiz.

Haftaya:  Karpuzoğlu ailesi







Aktüel  KATEGORiSiNDEN HABERLER

Haluk Levent'ten Mudanya'yı örnek gösteren paylaşım

Haluk Levent'ten Mudanya'yı örnek gösteren paylaşım AHBAP Derneği'nin kurucusu sanatçı Haluk Levent, Antalya'nın Kaş ilçesinde meydana gelen orman yangını ardı...

Kaymakam Sözer, bayramda çocukları unutmadı

Kaymakam Sözer, bayramda çocukları unutmadı Mudanya Kaymakamı Faik Oktay Sözer, Ramazan ayı boyunca ve milli bayramlarda yaptığı ziyaretlerle yalnız bırakmadığ...

Kadın muhtar mahallesiyle sosyal mesafeli bayramlaştı

Kadın muhtar mahallesiyle sosyal mesafeli bayramlaştı Mudanya'nın en kalabalık mahallelerinden olan Halitpaşa'nın kadın muhtarı Selma Yarar, Ramazan Bayramı’nın ...

Kaymakam Sözer, İstiklal Marşı'nı gençlerle okudu

Kaymakam Sözer, İstiklal Marşı'nı gençlerle okudu Mudanya Kaymakamı Faik Oktay Sözer, Mustafa Kemal Atatürk'ün inanç ve kararlılığıyla milletimizin yeniden doğuş...

Evlerden 19 Mayıs coşkusu

Evlerden 19 Mayıs coşkusu Atatürk'ün 19 Mayıs 1919'da Samsun'a adım atarak başlattığı Milli Mücadele'nin 101. yıldönümünde va...

19 Mayıs sosyal mesafeli ve maskeli kutlandı

19 Mayıs sosyal mesafeli ve maskeli kutlandı Mudanya'da Mustafa Kemal Atatürk’ün Samsun’a çıkışının 101. yıldönümü ve 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Sp...

Milli Mücadele 101 yaşında

Milli Mücadele 101 yaşında 19 Mayıs 2020 Salı günü saat 19.19’da tüm Mudanyalılar, 1919 ruhunu yaşatmak adına; evlerinin pencerelerinden, balk...

Esnaf komşuluklarına da mesafe engel olamadı

Esnaf komşuluklarına da mesafe engel olamadı Mudanya'da yıllardır kapı komşu olan esnaflar, koronavirüs tedbirleri kapsamında işyerlerinden bir süre uzak ka...

Romanlardan hayırseverlere bayram çağrısı

Romanlardan hayırseverlere bayram çağrısı Bursa Roman Eğitim Gönüllüleri Derneği Başkanı Zeki Servili, yaklaşan Ramazan Bayramı'nda Roman çocuklara bayra...
Efraim Pala Efraim Pala
Eski Bursa Asfaltı ıslah edilmeli!
Metin Aytürk Metin Aytürk
Pazvant, Ases ve Bekçi
Perihan Dirican Perihan Dirican
Beterin beteri var
Mehmet Aktoprak Mehmet Aktoprak
Zehir solumak istemiyoruz!
Tevhide Türken Tevhide Türken
Görmediğim şeye inanmam
Yavuz Gerçekçi Yavuz Gerçekçi
Başı H, sonu T!
Ömür Tantekin Ömür Tantekin
Fitneye susmak fitnedir
WhatsApp İhbar Hattı WhatsApp İhbar Hattı
Mudanya Müzeler Kenti olmalıdır
Metin Sezgin Metin Sezgin
Hoşgeldin Halaskarım! (3)
Yaşar Kılıç Yaşar Kılıç
Kaptan zeytin alınırsa ne olur?
Kaan Tuğracı Kaan Tuğracı
Yavuz Bey oğluma..!
Yavuz Başar Yavuz Başar
Aferin Milli Takım'a
Emin Küçük Emin Küçük
Kağıt fatura düzenlemede kapsam daralıyor
Volkan Biçer Volkan Biçer
Canım kasko

Tüm fotoğraflar

MUDANYA Gazetesi - 21/05/2020

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 14/05/2020

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 07/05/2020

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 30/04/2020

MUDANYA Gazetesi -

İMSAKİYE 2020

İMSAKİYE 2020

MUDANYA Gazetesi - 23/04/2020

MUDANYA Gazetesi -

HAVA DURUMU

Tüm videolar

Kılıçdaroğlu Mudanya'da temel attı

Kılıçdaroğlu Mudan

MUDANYA GÜZELLEMESİ - İki Elin Sesiyle Mudanya Şarkıları

MUDANYA GÜZELLEMES

BUDO'da bomba ihbarı asılsız çıktı

BUDO'da bomba

CHP’lilerden Büyükşehir’e sessiz protesto

CHP’lilerden Büyük

60 yıllık Mudanya İskelesi Büyükşehir'in oldu

60 yıllık Mudanya

Mudanyalı gazeteciler Bulgaristan'da

Mudanyalı gazeteci